13/9/2007 - İNTERNETTE DOKUZ KUMALAK / TAŞ OYUNU
Togiz Kumalak, Toguz Korgool, Dokuz Tas diye adlandirilan Turk zeka ve strateji oyunu konusunda bilgilerini bizlerle paylasan arkadaslara tesekkurler. Hepsi aydinlatici ve yon verici oldu.
Buna benzer oyunlarin baska halklarda, ozellikle Afrika ve Ortadogu halklarinda oldugundan daha once bahsetmistik ve bunlara genel olarak "Mankala Oyunlari" adinin verildigini soylemistik.
Ne yazik ki, bu oyunumuzu Turkler olarak belirli yastan sonrakilerin cocuklukta oynadigini hayal meyal hatirlamalarinin disinda, genelde unutmus gorunuyoruz.
Fakat diger halklar unutmamislar, hatta gunumuz imkanlari cercevesinde, ozellikle internet ve bilgisiyari kullanarak daha da gelistirmislerdir. Bilgisiyar yazilimcilarimizi Turk versiyonunu da gelistirmeleri temennisiyle, sizlere asagida bir mankala oyununun hos bir internet versiyonunun adresini veriyorum.
Kurallarina alisinca zeka gelistirici ve eglenceli oyun oldugunu goreceksiniz. Burada oynayacaginiz oyun, Kazakistan'da federasyonu kurulan Dokuz Kumalak oyununun basit bir versiyonu oldugu unutulmamalidir.
Hic oynamamis olanlar icin oyunun kurallari:
Mankala her iki yanda altisar oyun ve birer de kale adi verilen sayi cukuruyla oynanir. Oyunun basinda 12 oyun cukuruna ucer tane tas (ya da tohum ya da top vb.) birakilir. Ilk oyuncu kendi tarafindaki 6 cukurdan birini secer ve icindeki taslari, saatin tersi yununde, siradaki cukurlara birer birer birakarak ilerler. Rakip kaleye tas birakilmaz ve kendi kalenize biraktiginiz her tasi kazanirsiniz. Son tasinizi kendi kalenize birakirsaniz bir kere daha oynarsiniz. Eger son tas kendi tarafinizdaki bos oyun cukurlarindan birine gelirse bu bos cukurun karsisindaki rakip cukurdaki tum taslari kazanirsiniz ve son biraktiginiz tasla birlikte kendi kalenize gecirirsiniz. Bir taraftaki tum cukurlar bosaldiginda oyun biter ve rakip taraf kalan tum taslarini kazanmis sayilir. En cok tasi toplayan oyunu kazanir.
Mankala oyunlari konusunda genis bilgi icin bkz.
Iyi eglenceler dilegiyle,
Abdulvahap Kara
turkdunyasicografyasi@yahoogroups.com wrote:
Re: Toguz Korgool (Dokuz Tas)
Posted by: "Kastamonulu1 Kastamonulu1" kastamonulu1@... kastamonulu1
Date: Mon Aug 6, 2007 2:28 am ((PDT))
Memleketim olan Kastamonu/Devrekani'de "kuyu" veya "amen" denilen benzer bir
oyun vardır. Bu oyunda karşılıklı iki sıra olarak beşer kuyudan (çukur)
toplam on çukur açılır. İçerisine dokuzar taş konulur. Sıraya göre ve
tercihe göre kişi kendi tarafındaki beş kuyudan birinden başlar ve saat yönü
veya tersi başlayana göre belirlenerek dağıtılmaya başlanır. Taşları alınan
kuyuya bırakılmadan başlanarak eldeki taşlar bitene kadar dağıtılır. Sonuncu
taş konan kuyuda başka taş varsa tamamı alınarak dağıtılır. Eldeki son taş
boş bir kuyuya denk geldiğinde karşısındaki kuyuda kaç taş varsa tamamı
kazanılmış sayılır. Hareket edilemeyecek seviyede az taş kalınca oyun biter.
En fazla taşı olan kazanmış sayılır.
Makalede anlatılan mankala oyunlarına göre yöremizde oynanan (küçükken ben
de oynamıştım ama şuan hatırlayamadığımdan anneme sorarak bu kadar
hatırlayabildik) bu oyunun da Ortadoğu kökenli olduğu kanaati uyandı.
Ayrıca bölgemizde oynan beştaş adlı bir oyun daha vardır. Bunda da taşlardan
biri yukarı atılarak taş düşene kadar diğerleri ya ele alınır veya çeşitli
şekillerde işler yapılarak bir sonraki aşamaya geçilir. Bu oyunu Amerikan
filmlerinde de görmüştüm. Tam ismini hatırlamıyorum.
Bir başka oyun olarak ise adına "cöge" (ö harfi o-ö arası bir şekilde
söylenir) dediğimiz bir oyun daha oynanmakta idi. Bu oyun harmanlarda veya
düz yerlerde oynanırdı. Köklü bir taşın toprak üstünde kalan küçük kısmına
(5-10 cm toprak üstünde bir tencere ters dönmüş kadar bir çıkıntı) küçük bir
taş konulur ve çeşitli yöntemlerle seçilen (genelde taşı en uzağa fırlatma
veya bir hedefi vurma) kişi ebe olur. Herkesin elinde birer taş vardır. Bu
taş hem atılması kolay şekilde hem de vurulmaması için büyük olmamalıdır.
Ebe cöge denilen yere konulan taşın etrafında elinde kendi taşı ile bekler.
Diğerleri belli uzaklığa attıkları taş ile bu yerdeki taşı vurmak için adım
adım yaklaşırlar. Ebe elindeki taş ile diğerlerinin taşını vurursa ebelikten
kurtulur. Diğerleri cöge taşını vurdukça sayısı artar ve belli bir sayıda
oyun dışı kalır. En son oyunda kalan galip olurdu. Aklımda kaldığı kadarı
ile böyle bir oyundu.
Böyle bir bilgiyi verdiğiniz ve hatırlattığınız için teşekkür ederim.
Saygılarımla.
Cihangir ER
2007/8/5, Barsbek Kagan :
>
> *Kırgız Türkleri'nde Dokuz Kumalak (Dokuz Tas) oyunu Toguz Korgool
> olarak adlandırılmıştır. *
> **
> *Toguz Korgool*
> * *
> Dokuztaş oyunudur. İki kişi oynar. Rakipler dokuzar taşı 18 oyuğa
> yerleştirmeye uğraşırlar. Toguz korgol'un kazan denilen iki büyük çukurudan
> oluşur. Tahtadan yapılmış ve üzerinde çukurlar(evler) bulunan oyun
> tahtasıdır. Toplam ev sayısı 9'ar 9'ar 18'dir. Bu oyunda hedef, evlerde
> bulunan taşları korumak ve en çok taşı utmaktır yani kazanmaktır.
| 