TÜRKLER TAŞ OYUNLARINI SEVER: BİTLİS KOZASI

2008-06-25 17:57:00

 İki oyuncuyla oynanır. Yere dört tane delik açılır. Bunlardan iki delik bir oyuncunun diğer iki delik diğer oyuncunundur. Her oyuncu on iki taş alır ve diğer oyuncunun deliğine taşları atar. Oyun sonunda (taşlar bittiğinde), hangi oyuncu rakibin deliğine daha fazla taş isabet ettirebildiyse oyunun galibi olmuştur. http://www.adilcevaz.net/kategori2goster.asp?id=304Not: Oyunun Mangala ile ilişkisi yok zannediyorum. Ama mutlaka Bitlis'te Mangala oyunu da aynı veya benzer bir adla vardır. Devamı

Çocuk Müzesi Projesi

2008-06-25 17:41:00

Gaziantep haber - Gaziantep26 Mart 2005, CumartesiMurat GÜREŞ Amerika'da sanayi devrimi ile birlikte hayata geçirilen çocuk müzelerini araştıran, Yard. Doç. Dr. Eyüp Ay ile ülke gündeminden düşmeyen çocuk, sokakta çalışan ve madde bağımlısı olan çocukların rehabilitasyonu konusunda geliştirdiği Çocuk Müzesi Projesi hakkında konuştuk. ……….Geleneksel aile yapısından modern aile yapısına geçişte bazı çözülmelerin olduğunu söylediniz. Bu kapsamda gözlemleriniz nedir? Örneğin çocuklar dün ne yapıyordu? bugün ne yapıyor?İlginç bir şey söyleyeyim size, 2002 yılında Şanlıurfa'da arkeolojik bir kazı yapıyorduk. Üç beş çadır kurarak göçebe yaşayan bir aileye rastladık. Çocuklar "mangalan" diye bir oyun oynuyorlardı. Oyunu görür görmez aklıma geldi. Sümer döneminde yani M.Ö. 3 bin 500'lerde oynanan bir oyundu bu. Sümer Kral mezarlarında oyun tahtası olarak hatırlıyoruz bunu. 5 bin 500 yıl öncesine ait bu oyunun bir göçebe topluluk tarafından oynandığını gördüm. Araştırmalar sonucu mangalanın Konya ve çevresinde de hatta Afrika'da oynandığını öğrendim. Detaylarını hatırlamıyorum ama, 8-9 adet yuvarlak çukurlar var. Simetrik olarak 18 adet yuvarlak çukur bu. 99 taş kullanılıyor. Taşlar ikiye bölünüyor. Bir kısmı ortak çukurda bulunuyor. Tavladaki zara benzer bir aletle sayı atılıyor. Kapı açma, kapı kapatma gibi hamleler var. Yani anlayacağınız ciddi bir strateji gerektiren bir oyun mangalan. Kısaca şunu demek istiyorum : Geleneksel toplumda oyunlar uzun sürelidir. Binlerce yıl aynı oyun oynanır. Farklı yada benzer araçlarla. Bu bir geleneğin devamı açısından son derece önemlidir.….. www.bianet.org/bianet/kategori/cocuk/5... Devamı

Taş Göçürme Oyunu-Burdur Ambarcık

2008-06-25 17:40:00

Bir yamaca iki kişi karşılıklı beş küçük çukur açar. Oyuncular çukurlarının tarafına uzanırlar.Sayısı belli  küçük çakıl taşlarını taraflar sırayla kendi çukurlarından başlayarak  kuyulara aktarmaya başlar  .Sırayla her çukurdan alınan taşlar diğer çukurlara aktarılır. Buna göçürme denir.Elindeki taşı biten oyuncu hamlesini kaldığı yerden rakibine devreder.Ve bu surette taşlar devrederek tek kuyuda toplanmaya çalışılınır.İlk toplayan kişi oyunu kazanır. Bu oyunu ,Tanrı Dağlarında  koyun güden Kırgız çobanlarının oynadığını bir Tv  belgeselin de  seyredince  hayret etmiştim. Bir daha Anadolu Türklüğünün kökenini ve canlılığını hayranlıkla takdir etmemek mümkün değildir.Ne var ki Kırgız çobanları,toprak da çukur kazmak yerine   oyulmuş plastik oyun tablalarını  ekmek  torbalarında taşımak gibi  daha modern  bir izlenim veriyorlardı.Bin yıl  önce Asya’dan kalkıp gelen Toros dağlarında ki Türk , bin yıldır hiç görmediği aralarında binlerce kilometrelik  mesafeye  rağmen bin yıl sonra aynı oyunu Tanrı dağlarındaki akrabalarıyla tıpatıp oynaya biliyordu… www.burduranbarcik.com/kulturdokusu.htm ... Devamı

Унахьа

2008-06-19 17:58:00

ADIGELERDE ÇOCUK OYUNLARIMevlüt AtalayÇocukluğumda oynadığımız pek çok oyun vardı. Bu oyunlar genellikle belirli yaşlarda oynanırdı. 5-9 yaş arasındaki çocuklar bir araya geldiklerinde “Кьак1уэ тызэгьэбэн” (Gel güreşelim) der, güreşmeye başlarlardı. Bu yaşlardaki çocuklar kendiliğinden güreşmezlerse, orada bulunan gençlerden biri çocuklara, “У1атакьа, у1анак1a?” (Horoz musun, piliç misin?) diye sorar, “Сы1атакьэ” (horozum) diyene, “Ашьыгьум мый ишьхьа теу1у” (Öyle ise, şunun kafasını didikle) diyerek çocukları güreştirmek için kışkırtırdı.                                 Bu yaşlarda oynanan oyunlarından biri de “Унахьа” idi. Oyun, iki kişi arasında oynanırdı. Oyunculardan biri siyah, diğeri de beyaz olmak üzere yedi taş  toplar, beş küçük çukur açılır, taşlar çukurlara bölüştürülürdü. Yedinci taşın konduğu çukurda kar­şı oyuncunun taşı varsa, o taş diğer oyuncunun olurdu. Oynama sırası gelen, göz­leriyle çukurdaki taşları sayar, kendi taşlarını dağıtmaya özen gösterirdi. Oyunu oynayanlardan birinin taşlarının ütülmesiyle oyun biterdi. Bu oyun daha çok ilkbahar aylarında oynanırdı. Annelerimiz, her nedense bu oyunu oynamamızı istemezler, “Шь... Devamı

POMAK MANGALASI: COC

2008-06-19 17:49:01

Choh OyunuBimoCH O C İki kişiyle oynanan bir çocuk oyunudur. Üçerli iki sıra halinde karşılıklı yerleştirilmiş 6 adet çukur üzerinde 36 taşla oynanır. 2-3 cm derinlikte olan çukurların çapı 4-5 cm kadardır. Her üçlü çukur sırası ona yakın olan oyuncunun evidir. Bu evdeki çukurlarda ev sahibinin odalarıdır. Bir oyuncu yalnızca kendi evindeki odalarda bulunan taşlarile oynayabilir. Oyuna başlayan oyuncu başlangıçta taşları oynayacağı yönü belirler ve oyun boyunca taşları yalnızca bu yönde oynayabilir. Diğer oyuncu da yalnızca ilkinin seçtiği yönün tersini kullanabilir. Başlangıçta taşlar her çukura (oda) 6 tane düşecek şekilde eşit olarak yerleştirilir. Birinci oyuncu kendi odalarının herhangi birindeki taşları eline alıp seçtiği yönde bitişik odadan başlamak ve sıra atlamamak kaydıyla 6 çukurun tamamına birer birer paylaştırır. Eldeki taşlar bitince oynama sırası diğerine geçer. Bu durum tüm taşlar çoc'larda birikinceye kadar sürdürülür. Çoc; dağıtılan taşlardan sonuncusunun; konduğu herhangi bir odada oluşturacağı üçlü taş grububuna denir. Çoc odası onu oluşturan oyuncuya ait olur. Çoc edinmede sınır yoktur. Oyun esnasında diğer odalar gibi çoc odasına da dağıtım yapılmaya devam edilir. Ancak burada biriken taşlar bir daha oyuna dahil edilmez. Çoc'lanmamış odalardaki tüm taşlar kurallara göre dağıtılıp çoclarda biriktirilince oyun sona erer. Kimin çoc veya çoc'larında daha çok taş birikmişse oyunu o kazanır. Recep Memiş Kaynak kişi: Akif Kaymak Kırklareli/Vize/Küçükyayla köyündehttp://pomaklar.azbuz.com/readArticle.jsp?objectID=5000000003365781... Devamı