Türk Zeka Oyunları Bilinmiyor

2013-08-26 10:28:00

Türk Zeka Oyunlarının ayrıntılı olarak araştırılmasına ihtiyaç var. Çünkü bilinmiyor. En eski Türk Zeka Oyunumuz Mangala hakkında Prof. Dr. Abdülvahap Kara'nın yazmış olduğu makaleye Türkiye Go Oyuncuları Derneği sayfasında Giray Erdi şu yorumu yapmış:

"Merhaba,

Makale çok güzel bir makale, özellikle oyun mühendisliği ve oyun mekanikleri ile ilgilenenlerin ciddi anlamda ilgisini çekebilecek bir makale.

Özellikle son 2 yılda mangala Türkiye’de çeşitli etkinliklerle canlandırılmaya çaılışılıyor. Hatırladığım kadarı ile bu yılın temmuz ayında İstanbul ‘da Büyük Şehir Belediyesi’nin katkılarıyla Türkiye mangala şampiyonası organize edilmişti. Ama o şampiyonada da 6 çukurlu mangala uygulanmıştı.

Oyunların çıkışlarına dair 4000 yıl öncesine dair çeşitli bulgular olmakla birlikte bu bulgular daha çok nesnel bulgular değil rivayet yada sanatsal bulgular üzerinde yoğunlaşmaktadır. Yani bulunmuş 4000 yıl öncesine ait mangala seti olmamakla birlikte 4000 yıl öncesine ait bulunmuş herhangi bir go tahtası ya da go taşı yoktur. Mangala için bilmiyorum ama “Go” için bulunan en eski arkeolojik eser Tibette bulunmuş MÖ. 500 yıllarına ait kaya üzerine çizilmiş 17*17 lik bir go tahtasıdır. Ama resim, gravür, şiir, destan gibi alanlardaki bazı sözler ve açıklamlalardan bu tür oyunların 4000 yıl önce oynanmış olabileceği varsayılmaktadır.

Go ile ilgili yapılan oyun tarihi araştırmalarında Go’nun tüm tahta oyunların temeli olan 3 ana mekanik dallarının kesişim kümesinde yer alan en eski tek oyun diye tarifilenir. Go oyununun mekaniğinin tarhiçesi ile ilgili bloğumda yakında bir makale yayınlayacağım için burda çok uzatmıyım.

Go’nun Türk oyunu olup olamayacağı genel kabul açısından kabul görmemekle birlikte bunu kesin red eden bir arkeolojik buluntu da yoktur. Oyun mekaniğini Türklerin tercih ettiği oyun mekanikleri ile karşılaştırdığımızda ise Go’nun Türklerin oyun kültürüne yakın olmadığını saptayabiliyoruz.

Go oyunu Türk oyun kültürüne oyun mekaniği açısından 3 nemli noktada ters düşmektedir.
Türklerin oynadığı ve tercih ettiği tahta yada çizgi oyunları;

1. Oyun taşları haznelerin yada karelerin içine koyarak oynanır (Mangala, Satranç,Tavla,Dama, 9 taş v.b.) Go’da çizgilerin kesişim noktasına koyarak oynanır.

2. Set up lı oyunlardır. Yani oyun bir düzende kurulu başlar (Mangala, Satranç,Tavla,Dama,9 taş v.b.) Go’da ise set up ı da oyuncunun kurması beklenir. Go kurulu başlayan bir oyun değildir.

3. Tüm taşlar hareket ettirilebilir(Mangala, Satranç,Tavla,Dama, 9 taş v.b.) . Go da ise tahtaya yeni bir taş eklenir ve taşlar hareket ettirilmez.

Bu 3 önemli mekanik farklılıktan dolayı Türklerin tarihte go oyununu icat etmekten bir yana etnik bir kültür olarak kabullendiklerini pek sanmıyorum.

Teşekkürler, Giray Erdi"

Bu yorum bize Türk Zeka Oyunları hakkında ilgili kişilerin bile fazla bir bilgisinin olmadığını gösteriyor. Halbuki Go oyununa banzayan Türk Zeka Oyunları mevcuttur. Araştıranlar görecektir. Burada bir peşin hüküm sözkonusudur. Bir güvensizlik, bir tereddüt var. Bunu aşmanın yolu da bilimdir. Araştırmaktır. "Neden olmasın?" dır. Çoğu araştırmacı böyle yapmadığı, hazır bilgilere konduğu için gerçeğin bütününe ulaşamıyor ve sadece yorumla kalıyor, "sanmıyor".

423
0
0
Yorum Yaz